تعداد شرکتهای دانش بنیان در انتهای سال ۱۴۰۲ به ۹۷۳۳ شرکت رسیده است. با احراز صلاحیت ۱۵۱۳ شرکت جدید، تعداد شرکتهای دانش بنیان ۱۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته است. توجه داشته باشید که ۷۷ درصد از این شرکتها پس از تصویب قانون حمایت از شرکتهای دانش بنیان در سال ۱۳۹۲ تأسیس شدهاند. میانگین رشد پنج ساله تعداد شرکتهای دانش بنیان به لحاظ درصدی حدود ۲۰ درصد و به لحاظ تعداد حدود ۱۱۵۰ شرکت بوده است. با این روند، پیشبینی میشود تعداد شرکتهای دانش بنیان تا پایان برنامه هفتم توسعه به числі ۱۵ هزار و ۵۰۰ تا ۲۴ هزار شرکت افزایش قابل توجهی داشته باشد. دستیابی به این هدف، مستلزم توسعه زیرساخت علمی و فناوری است.
گزارش سالانه زیست بوم دانش بنیان نشان میدهد که شرکتهای دانش بنیان بر اساس درآمد مالیاتی ثبت شده در آخرین اظهارنامه دستهبندی میشوند. اگر درآمد شرکت از ۵ میلیارد تومان فراتر رود، از گروه نوپا خارج شده و با توجه به سطح فناوری و میزان فروش محصولات دانش بنیان، در گروه فناور یا نوآور قرار میگیرد. بر اساس آمار پایان سال، ۱۴۰۲ حدود ۶۷ درصد از این شرکتها در گروه نوپا قرار داشتهاند که نسبت به دوره قبل کاهش ۶ درصدی نشان میدهد. این کاهش عمدتاً ناشی از ارتقای وضعیت برخی شرکتها و دسترسی به اطلاعات مالی دقیقتر در به روزرسانی جدید است.
در میان حوزههای مختلف فناوری، سه بخش برق و الکترونیک، نرم افزار و فناوری اطلاعات و ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته به ترتیب بیشترین تعداد شرکتهای دانش بنیان را به خود اختصاص دادهاند. همچنین حوزههای مواد شیمیایی و پلیمری پیشرفته، فناوری زیستی، کشاورزی و صنایع غذایی رشد قابل توجهی نسبت به سال گذشته داشتهاند. از طرفی مقایسه نوع دانش بنیان این شرکتها نشان میدهد که شرکتهای نوپا در حوزههای صنایع خلاق و تجاریسازی و شرکتهای فناور در حوزههای ماشین آلات و مواد شیمیایی بیشترین سهم را دارند.
سهم زنان در مدیریت شرکتهای دانش بنیان در سالهای اخیر روندی ثابت داشته و حدود ۲۰ درصد باقیمانده است. براساس جدول زیر، استان لرستان با ۳۲ درصد مشارکت زنان در مدیریت شرکتهای دانش بنیان، رتبه اول کشور را دارد و کردستان و کرمانشاه نیز در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. از طرفی تهران با وجود آنکه بیشترین تعداد شرکتهای دانش بنیان را دارد، تنها ۱۶ درصد از مدیران عامل و اعضای هیأت مدیره آن از زنان هستند.
سرباز داد شاره تعداد کارکنان شرکتهای دانش بنیان در چهار سال اخیر بین ۳۶ تا ۴۲ نفر بوده است. این افزایش تعداد کارکنان عمدتاً به علت افزایش تعداد شرکتها بوده است. بر اساس بررسی مقایسهای، ۶۶ درصد کارکنان در ۸ درصد از شرکتها شاغل هستند و حدود نیمی از شرکتها کمتر از ۱۰ نیرو دارند. به نظر میرسد برای توسعه اشتغال در زیست بوم دانش بنیان، ارتقای شرکتهای نوپا و افزایش مقیاس فعالیت آنها ضروری است. توسعه اشتغال زایی در شرکتهای دانش بنیان مستلزم برنامهریزی جدی برای حمایت از سیاستهای جذب، نگهداری و توانمندسازی کارکنان این شرکتها است.
مقایسه درآمد سرانه شرکتهای دانش بنیان نشان میدهد که شرکتهای نوآور به تناسب نیروهای انسانی و تسطیلات فعال، وضعیت درآمدی بالاتری از شرکتهای فناور دارند. با این وجود، پس از بررسی نسبت سود به درآمد این شرکتها مشخص میشود که بهرهوری شرکتهای فناور بیشتر از شرکتهای نوآور است. ۶۴ درصد از فروش محصولات دانش بنیان توسط شرکتهای فناور حاصل شده است.
از طرفی مطابق با بررسی صورتگرفته، سهم درآمد حاصل از فروش محصولات دانش بنیان در شرکتهای فناور، نوآور و نوپا نسبت به مجموع درآمد این شرکتها به صورت میانگین به ترتیب، ۸۱ درصد، ۱۰ درصد و ۲۷ درصد است. البته در بررسیهای دیگر، سهم فروش محصولات دانش بنیان در شرکتهای نوپا تا میزان ۶۰ درصد نیز گزارش شده است که علت این تفاوت، سرعت تغییرات در فعالیت شرکتهای نوپا است.